VOC

Istočnoindijska kompanija ( Vereenigde Oostindische Compagnie; V.O.C. ) bila je kompanija u koju su se 1602. udružile holandske trgovinske kompanije kako bi isključile međusobnu konkurenciju. VOC je od države dobila pravo suvereniteta (vođenje ratova, gradnja tvrđava, prisvajanje teritorija) i trgovinski monopol. To je bila prva multinacionalna kompanija i najveće trgovačko društvo 17. i 18. veka.

Glavna sedišta kompanije bila su u Amsterdamu i Midelburhu. Komandna mesta trgovačke plovidbe nalazila su se u Bataviji (danas Džakarta) i na Javi (Indonezija). Trgovinske ispostave bile su na Dejimi, ostrvu u blizini Nagasakija (Japan), Persiji (danas Iran), Bengalu (danas Bangladeš i Indija), Cejlonu (danas Šri Lanka), Formozi (danas Tajvan), Kaapstadu (Južnoafrička Republika) i na jugu Indije.

Ekonomska moć VOCa zasnivala se pre svega na kontroli puta začina od "ostrva začina" (danas Molučka ostrva) i Indokina. Ova kompanija, podeljena u 6 komora (Kamers), bila je prva koja je izdala deonice na berzi. Nakon četvrtog Englesko-nizozemskog rata (1780 - 1784) kompanija dospeva u finansijske poteškoće i gasi se 1798.

U gotovo dva veka postojanja, Istočnoindijska kompanija imala je oko 4700. brodova kojima je prevezla oko 10. miliona ljudi. Pri tome, na prvi vek otpada oko jedne trećine, a na drugi oko dve trećine brodova i prevezenih ljudi. Vrednost trgovačke robe prevežene u prvom veku (1640 - 1700) iznosila je 577. miliona fl. a u drugom (do 1795) 1,6. milijardi fl. Jedina VOCova konkurencija, Britanska Istočnoindijska kompanija (EIC), osnovana u Londonu 1600., nije se mogla nametnuti VOCu. Tek pred kraj 17. veka u jednom kratkom razdoblju EIC je ojačala do ozbiljne konkurencije.