Status i privilegije gradova u srednjem veku na prostoru današnje Kraljevine Holandije

U ranom srednjem veku, u većem delu Evrope nije bilo gradova koji su imali funkciju proizvodnog i trgovačkog centra. Svako selo, feud i oblast proizvodilo je sve što je neophodno za opstanak sopstvenog stanovništva. Počev već od 11. veka, mnogi gradovi dobijaju privilegije i to obično putem otkupa od gospodara, oružanom borbom ili darovnicama kralja. Kraljevski grad je termin koji označava srednjovekovni grad koji je vladar darivao sa specijalnim privilegijama koje su mu garantovale privilegovan položaj u srednjovekovnom društvu i državi. U mnogim zemljama, vladari i feudalci (crkveni i svetovni) privlače koloniste davanjem odredjenih privilegija. Ako je osnovan potpuno nov grad, gospodar teritorije je ugovorom oslobadjao doseljenike odredjenih plaćanja (trajno ili na odredjen rok), odobravao gradska prava a po ugledu na statut starijeg obližnjeg grada (ili grada iz kojeg su doseljenici došli) i druge olakšice. U srednjem veku postojalo je više tipova gradskih samouprava ali najčešći su bili:

• vlastelinski gradovi (na teritoriji feudalca koji je gradu dao privilegije),
• crkveni gradovi,
• slobodni kraljevski gradovi.

U Holandiji, slobodni gradovi kraljevski su bili retkost, više je bilo vlastelinskih gradova.

U nekim oblastima, neki gradovi su stekli dovoljnu ekonomsku i vojnu moć da se potpuno oslobode čime su postajali gradske republike. Neke od gradskih republika su uspele i da osvoje prostrano susedno područje kao i da osnuju mnoge kolonije svojih gradjana na važnim trgovačkim putevima.

Mada su širom Evrope postojale razne varijacije, neke opšte odlike o uredjenju gradova se mogu odrediti. Takvo je, najčešće, bilo uredjenje u gradovima srednjevekovnog Nizozemlja.

Gradovima je u najranijem periodu upravljala:

• gradska skupština (a u kasnijem periodu gradsko veće);
  
• gradski magistrati (činovnici gradske uprave);
• zanatska udruženja (imali su odredjenu ulogu).

Gradovi na području Holandije nastali u srednjem veku su: Utreht (Utrecht), Harlem (Haarlem), Hroningen (Groningen)...